Hoe werkt de Kamer?
Van je stem in het kieshokje tot een wet in het Staatsblad, in zes stappen. Elke stap linkt naar de echte data op deze site.
- Verkiezingen
Om de vijf jaar kiezen alle Belgen vanaf 18 jaar 150 Kamerleden. Stemmen is verplicht.
Alle Kamerleden → - Fracties
Kamerleden van dezelfde partij vormen een fractie en stemmen meestal als één blok.
De fracties → - Regering
Partijen die samen 76 zetels of meer hebben, vormen een regering. Zij zijn de meerderheid, de rest is oppositie.
- Wetsontwerp of -voorstel
De regering dient een wetsontwerp in, een Kamerlid een wetsvoorstel. Eerst bekijkt een commissie het.
- Stemming
In de plenaire vergadering stemt elk Kamerlid ja, nee of onthouding. Meer ja dan nee: aangenomen.
Alle stemmingen → - Wet
De Koning ondertekent, de wet verschijnt in het Belgisch Staatsblad en geldt voor iedereen.
Stap voor stap
1. Verkiezingen
Om de vijf jaar (laatst op 9 juni 2024) kiezen de Belgen de 150 leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers. Je stemt in je eigen kieskring (je provincie, of Brussel). Zetels worden verdeeld in verhouding tot de stemmen: een partij met een vijfde van de stemmen krijgt ongeveer een vijfde van de zetels van die kieskring.
2. Fracties en taalgroepen
Kamerleden van dezelfde partij vormen een fractie. Vanaf vijf leden wordt die erkend en krijgt ze spreektijd en geld voor medewerkers. Fracties spreken vooraf af hoe ze stemmen; wie afwijkt, zie je op deze site als “afwijkende stem”. Elk Kamerlid hoort ook bij de Nederlandse of de Franse taalgroep (vandaag 89 en 61 leden). Dat telt bij bijzondere wetten.
3. Een regering vormen
Geen enkele partij haalt alleen 76 zetels. Na de verkiezingen stuurt de Koning een informateur en daarna een formateur op pad om partijen samen te brengen. De partijen die meedoen schrijven een regeerakkoord en leveren de ministers; de eerste minister leidt de regering. De regering mag pas beginnen als een meerderheid van de Kamer haar het vertrouwen geeft. De fracties van die partijen zijn de meerderheid, de andere de oppositie.
Een Kamerlid dat minister wordt, verlaat de Kamer en wordt vervangen door een opvolger van zijn lijst. Ministers stemmen dus zelf niet mee.
4. Wetsontwerp of wetsvoorstel
Een wetsontwerp komt van de regering, een wetsvoorstel van één of meer Kamerleden. Beide gaan eerst naar een commissie: een kleinere groep Kamerleden die zich in het thema specialiseert (Financiën, Justitie, Gezondheid…). Daar wordt de tekst besproken, worden experts gehoord en worden amendementen (wijzigingen) voorgesteld en gestemd. Daarna gaat de tekst naar de plenaire vergadering, waar alle 150 leden samen zitten.
5. De stemming
In het halfrond stemt elk aanwezig Kamerlid elektronisch: ja, nee of onthouding. Bij een naamstemming wordt per naam genoteerd wie wat stemde; dat zijn de stemmingen die je hier ziet. Een tekst is aangenomen als er meer ja- dan nee-stemmen zijn; onthoudingen tellen niet mee, en bij een gelijke stand is hij verworpen. Er moeten minstens 76 leden aanwezig zijn. Omdat de meerderheidsfracties samen 76 zetels of meer hebben, halen voorstellen van de regering het normaal, en voorstellen van de oppositie meestal niet.
Bijzondere wetten (over de staatsstructuur) hebben meer nodig: twee derde van de stemmen én een meerderheid in elke taalgroep.
6. De wet
De Koning bekrachtigt de aangenomen tekst (hij ondertekent samen met een minister, die de verantwoordelijkheid draagt). De wet verschijnt in het Belgisch Staatsblad en treedt meestal tien dagen later in werking. De Senaat beslist sinds 2014 alleen nog mee over wetten die de staatsstructuur zelf veranderen; gewone wetten zijn een zaak van de Kamer alleen.
Wanneer is iets aangenomen?
De Kamer telt 150 zetels. Een regering heeft het vertrouwen van minstens 76 leden nodig en er moeten minstens 76 leden aanwezig zijn om te stemmen. Bij een gewone stemming beslist niet dat getal, maar de verhouding ja tegenover nee onder wie stemt.
En daarna: controle
De Kamer maakt niet alleen wetten, ze controleert ook de regering. Kamerleden stellen mondelinge en schriftelijke vragen aan ministers, houden interpellaties en kunnen een motie van wantrouwen indienen. Die kan de regering alleen doen vallen als een meerderheid tegelijk een nieuwe eerste minister aanwijst.